Geelzucht bij je baby: wat is normaal en wanneer bel je?

Geelzucht baby: veel pasgeboren baby's worden in de eerste dagen een beetje geel. Je ziet dat soms aan de huid of aan het oogwit. Vaak hoort dit bij de overgang na de geboorte, maar soms wordt een baby te geel en is controle of behandeling nodig.

Voor ouders kan dat spannend zijn. De kleur alleen zegt niet altijd genoeg. Tijdens kraamvisites van Verloskundigen Lelystad letten we daarom niet alleen op hoe geel je baby is, maar ook op drinken, wakkerheid, plassen, poepen, temperatuur en hoe je baby reageert.

Wat is geelzucht bij een baby?

Geelzucht betekent dat de huid of het oogwit van je baby geel kleurt. Dat komt door bilirubine, een gele stof die ontstaat als rode bloedcellen worden afgebroken. Na de geboorte gebeurt dat veel, omdat het lichaam van je baby zich aanpast aan het leven buiten de buik.

De lever ruimt bilirubine op. In de eerste dagen is de lever van een pasgeboren baby nog aan het opstarten. Daardoor kan bilirubine tijdelijk hoger worden en zie je de gele kleur.

Wanneer is geel zien normaal?

Veel baby's worden rond dag 3 of 4 na de geboorte wat geel. Als je baby goed drinkt, wakker genoeg is, goed plast en poept en verder gezond oogt, is lichte geelzucht vaak iets dat we goed volgen.

Meestal neemt de gele kleur daarna langzaam af. Rond een week na de geboorte is het vaak duidelijk minder. Sommige baby's blijven wat langer geel, vooral bij borstvoeding. Ook dan blijft controle belangrijk, zodat duidelijk is dat de geelzucht de goede kant op gaat.

Waarom kan te veel bilirubine gevaarlijk zijn?

Een beetje bilirubine is meestal niet erg. Te veel bilirubine in het bloed kan wel gevaarlijk zijn. Als de waarde te hoog wordt en niet behandeld wordt, kan bilirubine schade geven aan de hersenen. Dat is zeldzaam, maar juist daarom nemen we geelzucht serieus.

De ernstige vorm van schade door veel te hoge bilirubine wordt kernicterus genoemd. Het doel van controles en zo nodig behandeling is om dat te voorkomen.

Welke baby's hebben meer kans op te veel geelzucht?

Sommige baby's hebben meer kans op een hoge bilirubinewaarde. Dat geldt bijvoorbeeld voor baby's die te vroeg geboren zijn, veel blauwe plekken hebben na de bevalling, moeite hebben met drinken of veel zijn afgevallen.

Ook kan de kans groter zijn als bloedgroepen van moeder en baby niet goed bij elkaar passen, zoals bij rhesus- of ABO-antistoffen, als een ouder broertje of zusje lichttherapie nodig had of als er in de familie erfelijke bloedafbraak voorkomt.

Hoe controleren we geelzucht?

In de kraamweek kijkt de kraamverzorgende dagelijks naar je baby. De verloskundige controleert je baby ook. We letten op kleur, gedrag, drinken, plassen, poepen en gewicht. Aan de kleur alleen kun je niet betrouwbaar zien hoe hoog de bilirubine is.

Als meten nodig is, kan dat soms via de huid met een apparaatje. Als de meting te hoog is of als er twijfel is, is bloedonderzoek nodig. Dat kan met een prikje in de hiel. Dit is een andere meting dan de standaard hielprikscreening.

Wat kun je zelf doen?

Goed drinken helpt je baby bilirubine kwijt te raken via plas en poep. In de eerste dagen drinken baby's vaak ongeveer 8 tot 12 keer per 24 uur. Kijk samen met de kraamverzorgende of je baby effectief drinkt en genoeg natte luiers krijgt.

Maak je baby wakker voor voedingen als dat nodig is en vraag hulp als aanleggen, flesvoeding of wakker houden lastig gaat. Ga niet zelf experimenteren met water, suikerwater of andere middelen. Overleg altijd met je kraamverzorgende, verloskundige of arts.

Leg je baby niet in de zon

Leg je baby niet in direct zonlicht of achter het raam om geelzucht te behandelen. Dat helpt niet betrouwbaar tegen te veel bilirubine en kan gevaarlijk zijn. Een pasgeboren baby kan oververhit raken of verbranden.

Als behandeling nodig is, gebeurt dat met medische fototherapie: speciaal blauw licht dat op een veilige manier helpt om bilirubine af te breken. Dat is iets anders dan zonlicht.

Wat is fototherapie?

Fototherapie is behandeling met speciaal blauw licht. Je baby ligt dan onder lampen of op een lichtgevende deken. De ogen worden beschermd en de bilirubinewaarde wordt regelmatig gecontroleerd.

Soms kan behandeling thuis, maar vaak gebeurt dit in het ziekenhuis. Hoe lang fototherapie nodig is, hangt af van de bilirubinewaarde, de leeftijd van je baby in uren, de zwangerschapsduur en eventuele risicofactoren.

Wanneer moet je direct bellen?

Bel direct je verloskundige, huisarts of huisartsenpost als je baby in de eerste 24 uur na de geboorte geel wordt. Dat moet altijd snel beoordeeld worden.

Bel ook direct in de eerste week als je baby slecht drinkt, steeds in slaap valt aan de borst of fles, suf is, slap is, minder goed reageert, een temperatuur lager dan 36 graden of 38 graden of hoger heeft, met een hoge toon huilt, soms stopt met ademen of er ziek uitziet.

Bel op werkdagen je huisarts, jeugdarts of consultatiebureau als de ontlasting wit-grijs is, de urine erg donker blijft of als je baby na 3 weken nog duidelijk geel is. Bel eerder als je ongerust bent.

Praktisch overzicht

Situatie	Wat doe je?
Baby wordt geel op dag 3 of 4 en drinkt goed	Blijf volgen met kraamzorg en verloskundige.
Baby wordt geel in de eerste 24 uur	Direct bellen; snelle beoordeling is nodig.
Baby drinkt slecht of is suf	Direct bellen, ook als de gele kleur mild lijkt.
Bilirubinewaarde is te hoog	Er kan bloedonderzoek, ziekenhuiscontrole of fototherapie nodig zijn.
Baby is na 3 weken nog geel	Maak een afspraak voor beoordeling.

Veelgestelde vragen over geelzucht

Is geelzucht hetzelfde als geel zien?
Ja, in gewone taal bedoelen we meestal hetzelfde. Medisch heet geelzucht ook icterus. Het gaat om geel kleuren door bilirubine.

Kan ik aan de huid zien hoe hoog de bilirubine is?
Nee, niet betrouwbaar. Bij een donkere huid is geelzucht soms lastiger te zien. Ook bij een lichte huid zegt de kleur niet precies hoe hoog de waarde is.

Moet borstvoeding stoppen bij geelzucht?
Meestal niet. Vaak is juist goede voeding belangrijk. Soms is extra hulp bij voeden of tijdelijk bijvoeden nodig. Bespreek dit altijd met je verloskundige, kraamzorg of arts.

Is fototherapie pijnlijk?
Nee, de lichtbehandeling zelf doet geen pijn. Je baby kan wel vaker gecontroleerd worden en soms is bloedprikken nodig om de bilirubinewaarde te volgen.

Conclusie: geelzucht is vaak normaal, maar moet goed gevolgd worden

Een beetje geel zien komt vaak voor bij pasgeboren baby's. Toch is het belangrijk om goed te letten op drinken, wakkerheid, plassen, poepen en temperatuur. Wordt je baby heel geel, geel in de eerste 24 uur of zie je dat je baby niet goed drinkt of suf is? Bel dan direct.

Heb je vragen over geelzucht, voeding of de kraamweek? Neem Contact op met Verloskundigen Lelystad. Lees ook meer over de Kraamperiode en Baby controles. Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies.

Blijf op de hoogte!

Volg Verloskundigen Lelystad op social media voor praktische informatie, nieuws uit de praktijk en een kijkje achter de schermen.

Instagram | Facebook

Neem zorg voor jezelf en je kleintje.

Met lieve groeten,
Verloskundigen Lelystad