11 juni 2024 •Sanne Op de Laak

Vijfde ziekte en parvovirus B19 bij zwangerschap

Vijfde ziekte zwanger: als je tijdens je zwangerschap hoort dat je kind, iemand thuis of iemand op je werk vijfde ziekte heeft, kan dat schrikken zijn. Vijfde ziekte wordt veroorzaakt door parvovirus B19. Meestal is dit een milde kinderziekte, maar in de zwangerschap is het verstandig om contact op te nemen met je verloskundige.

Bij Verloskundigen Lelystad kijken we vooral naar hoe ver je zwanger bent, of je klachten hebt en of je mogelijk al antistoffen hebt. Veel volwassenen hebben vijfde ziekte vroeger al doorgemaakt en zijn daardoor beschermd. Als dat niet zo is, kan bloedonderzoek helpen om duidelijkheid te krijgen.

Wat is vijfde ziekte?

Vijfde ziekte is een virusinfectie door parvovirus B19. Kinderen krijgen vaak rode wangen en daarna roze-rode vlekjes op het lichaam. Soms is er wat koorts, jeuk of hangerigheid. Volwassenen hebben minder vaak duidelijke vlekjes en kunnen juist last krijgen van stijve of pijnlijke gewrichten.

Niet iedereen krijgt klachten. Iemand kan het virus dus hebben zonder dat dit meteen duidelijk is. Dat maakt het lastig om besmetting helemaal te voorkomen.

Hoe raak je besmet?

Parvovirus B19 verspreidt zich vooral via druppeltjes uit de keel, bijvoorbeeld door hoesten, niezen of dichtbij praten. Besmetting gebeurt vooral bij langer of intensief contact, zoals thuis, op een kinderopvang, peuterspeelzaal of school.

Belangrijk om te weten: iemand is vooral besmettelijk vóórdat de vlekjes zichtbaar zijn. Als de uitslag er eenmaal is, is de meest besmettelijke periode meestal al voorbij. Daarom helpt thuisblijven vaak niet om verspreiding helemaal te voorkomen.

Is vijfde ziekte gevaarlijk als je zwanger bent?

Bij de meeste zwangeren met vijfde ziekte verloopt de zwangerschap normaal en zijn er geen gevolgen voor de baby. Toch kan het virus tijdens de zwangerschap soms via de placenta naar de baby gaan. Dat gebeurt niet altijd en vooral als je nog geen antistoffen had.

Als je in de eerste helft van de zwangerschap, tot en met 20 weken, voor het eerst besmet raakt met parvovirus B19, is er een grotere kans op complicaties zoals een miskraam of bloedarmoede bij de baby. Dat klinkt spannend, maar het betekent niet dat dit meestal gebeurt. Het betekent wel dat we contact en soms extra controle belangrijk vinden.

Waarom speelt 20 weken zwangerschap een rol?

De risico's voor de baby zijn vooral belangrijk in de eerste helft van de zwangerschap. Daarom is het advies dat zwangeren die minder dan 20 weken zwanger zijn en thuis of op het werk contact hebben gehad met vijfde ziekte, overleggen met hun verloskundige.

Ben je verder dan 20 weken? Neem ook dan contact op als je klachten hebt, als je onzeker bent of als er sprake is van intensief contact. De vervolgstap kan anders zijn, maar je hoeft dit niet alleen te beoordelen.

Wat gebeurt er na contact met vijfde ziekte?

Als je zwanger bent en contact hebt gehad met iemand met vijfde ziekte, kan bloedonderzoek worden besproken. Daarmee kan worden gekeken of je al antistoffen hebt. Als je antistoffen hebt, ben je meestal beschermd en is verdere controle vaak niet nodig.

Als uit bloedonderzoek blijkt dat je nog niet beschermd bent of dat je recent besmet bent geraakt, kan extra controle nodig zijn. Soms wordt een extra echo gepland om te kijken of er aanwijzingen zijn dat de baby ziek is of bloedarmoede ontwikkelt. Als er ernstige bloedarmoede bij de baby ontstaat, bestaat behandeling in een gespecialiseerd ziekenhuis.

Welke klachten kunnen passen bij vijfde ziekte?

Klachten kunnen mild zijn. Denk aan lichte koorts, hoofdpijn, vermoeidheid, spierpijn, gewrichtspijn of huiduitslag. Kinderen hebben vaak rode wangen en vlekjes op het lichaam. Volwassenen merken soms vooral pijnlijke handen, polsen, knieën of enkels.

Omdat klachten kunnen ontbreken, is contact met iemand met bevestigde of vermoedelijke vijfde ziekte ook belangrijk om te melden, zeker als je minder dan 20 weken zwanger bent.

Kun je vijfde ziekte voorkomen?

Er is geen vaccin tegen vijfde ziekte. Goede hand- en hoesthygiëne kan de kans op verspreiding kleiner maken: handen wassen, hoesten of niezen in je elleboog, papieren zakdoekjes gebruiken en oppervlakken schoonhouden.

Helemaal voorkomen lukt niet altijd, omdat iemand al besmettelijk kan zijn voordat de vlekjes ontstaan. Werk je met kinderen of is er een uitbraak op school of kinderopvang? Bespreek met je verloskundige, werkgever of bedrijfsarts wat in jouw situatie verstandig is.

Moet een kind met vijfde ziekte thuisblijven?

Een kind dat zich goed voelt, mag meestal gewoon naar school of kinderopvang. De ziekte is vaak al besmettelijk voordat iemand vlekjes heeft. Thuisblijven voorkomt verspreiding daarom meestal niet goed.

Wel is het belangrijk dat school, kinderopvang of werk meldt dat vijfde ziekte rondgaat. Dan kunnen zwangeren en andere risicogroepen op tijd advies vragen.

Wat kun je aan ons doorgeven?

Vertel hoe ver je zwanger bent, wanneer het contact was, of het om iemand thuis, op je werk of op de opvang ging en of je zelf klachten hebt. Geef ook door of er bloedonderzoek bekend is waaruit blijkt dat je al antistoffen hebt. Met die informatie kunnen we beter inschatten of bloedonderzoek, afwachten of extra controle logisch is.

Lees daarnaast de belinstructies tijdens de zwangerschap en de pagina over infecties voorkomen tijdens de zwangerschap. Die pagina's helpen bij andere situaties waarin je twijfelt of je moet bellen.

Praktisch overzicht

Situatie	Wat kun je doen?
Je bent minder dan 20 weken zwanger en had contact	Bel je verloskundige voor overleg en mogelijk bloedonderzoek.
Je hebt al antistoffen	Je bent meestal beschermd tegen een nieuwe infectie.
Je bent recent besmet	Er kan extra controle of echo-onderzoek worden besproken.
Je werkt met kinderen	Overleg bij een uitbraak met je verloskundige, werkgever of bedrijfsarts.
Je hebt klachten of bent onzeker	Neem contact op; wacht niet tot je volgende controle.

Wanneer moet je bellen?

Bel je verloskundige als je zwanger bent en iemand thuis, op je werk, op school of op de kinderopvang vijfde ziekte heeft. Bel zeker als je minder dan 20 weken zwanger bent, als je zelf uitslag of gewrichtsklachten krijgt of als je niet weet of je eerder vijfde ziekte hebt gehad.

Bel je huisarts of huisartsenpost als je je ernstig ziek voelt, hoge koorts hebt, benauwd bent, flauwvalt of snel achteruitgaat. Bel 112 bij ernstige benauwdheid, bewustzijnsverlies of een acuut bedreigende situatie.

Conclusie: bel bij contact met vijfde ziekte tijdens je zwangerschap

Vijfde ziekte is meestal mild, maar tijdens de zwangerschap vraagt het om extra aandacht. Vooral vóór 20 weken zwangerschap is het belangrijk om contact op te nemen als je mogelijk bent blootgesteld. Bloedonderzoek kan duidelijk maken of je beschermd bent of recent besmet bent geraakt.

Heb je vragen over vijfde ziekte, parvovirus B19 of contact met iemand die besmet is? Neem contact op met Verloskundigen Lelystad of lees meer over Zwanger, Afspraken en controles en Contact. Deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies.