Heterotope zwangerschap: zwanger in en buiten de baarmoeder

Heterotope zwangerschap betekent dat er tegelijk een zwangerschap in de baarmoeder én een zwangerschap buiten de baarmoeder is. Dat klinkt bijna onmogelijk, maar het kan gebeuren. Meestal zit de zwangerschap buiten de baarmoeder in een eileider. Die kan niet doorgroeien tot een baby en kan gevaarlijk worden als de eileider scheurt.
Het lastige is dat een echo waarop een zwangerschap in de baarmoeder te zien is, veel geruststelling geeft. Meestal is dat terecht. Maar in zeldzame situaties sluit zo'n echo niet helemaal uit dat er daarnaast ook nog een buitenbaarmoederlijke zwangerschap bestaat. Daarom blijft het belangrijk om hevige buikpijn, bloedverlies of flauwvallen serieus te nemen, ook als er al een zwangerschap in de baarmoeder is gezien.
Wat is een heterotope zwangerschap?
Bij een gewone zwangerschap nestelt de bevruchte eicel zich in de baarmoeder. Bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap groeit de zwangerschap buiten de baarmoeder, vaak in een eileider. Bij een heterotope zwangerschap gebeurt allebei tegelijk: één zwangerschap zit in de baarmoeder en één zwangerschap zit buiten de baarmoeder.
Een zwangerschap buiten de baarmoeder kan niet worden verplaatst naar de baarmoeder. Als die zwangerschap groeit, kan de eileider onder spanning komen te staan en scheuren. Dat kan veel inwendig bloedverlies geven en is een spoedsituatie.
Waarom is dit onderwerp belangrijk?
Een recente medische casus beschrijft een vrouw met een spontane zwangerschap bij wie rond negen weken een levende zwangerschap in de baarmoeder werd gezien, maar ook een gescheurde zwangerschap in de eileider. Zij had plots hevige buikpijn en tekenen van inwendig bloedverlies. Door snelle herkenning en een spoedoperatie kon zij herstellen en bleef de zwangerschap in de baarmoeder bestaan.
Voor jou als zwangere is de belangrijkste boodschap niet dat je bang moet worden voor elke steek of kramp. Een heterotope zwangerschap is zeldzaam. De boodschap is wel: een zwangerschap in de baarmoeder op echo is geruststellend, maar hevige of plotselinge klachten moeten nog steeds beoordeeld worden.
Wanneer komt het vaker voor?
Een heterotope zwangerschap is zeldzaam bij een spontane zwangerschap. De kans is hoger na vruchtbaarheidsbehandelingen, zoals IVF of het terugplaatsen van embryo's. Ook factoren die de kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap vergroten, kunnen meespelen. Denk aan een eerdere buitenbaarmoederlijke zwangerschap, een operatie aan de eileiders, ontstekingen in het bekkengebied of littekenweefsel rond de eileiders.
Toch kan een buitenbaarmoederlijke zwangerschap ook voorkomen zonder duidelijke risicofactoren. Daarom draait het niet alleen om je voorgeschiedenis, maar vooral om je klachten en het totaalbeeld.
Welke klachten kunnen erbij passen?
In het begin kunnen klachten vaag zijn. Buikpijn en wat bloedverlies kunnen meerdere oorzaken hebben in de vroege zwangerschap. Soms gaat het om onschuldiger bloedverlies, soms om een miskraam, soms om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Je kunt dat zelf niet betrouwbaar onderscheiden.
| Klacht | Wat het kan betekenen | Wat je doet |
|---|---|---|
| Lichte krampen zonder andere klachten | Kan passen bij een vroege zwangerschap, maar moet bij twijfel besproken worden | Overleg met je verloskundige of huisarts als je ongerust bent |
| Bloedverlies in de vroege zwangerschap | Kan meerdere oorzaken hebben | Neem contact op voor advies, zeker bij pijn of toenemend bloedverlies |
| Eenzijdige of toenemende buikpijn | Kan passen bij een buitenbaarmoederlijke zwangerschap | Bel dezelfde dag je verloskundige, huisarts of huisartsenpost |
| Plots hevige buikpijn, schouderpijn, duizeligheid of flauwvallen | Kan wijzen op inwendig bloedverlies | Bel direct je verloskundige, huisarts of huisartsenpost; bij acuut ziek zijn of flauwvallen bel je 112 |
Een goede echo sluit veel uit, maar niet alles
Een vroege echo kan laten zien of er een zwangerschap in de baarmoeder zit. Dat is belangrijke informatie. Bij de meeste zwangerschappen is daarmee de grootste zorg over een buitenbaarmoederlijke zwangerschap weg. Maar bij een heterotope zwangerschap zit er óók nog een zwangerschap buiten de baarmoeder. Dat is precies waarom klachten na een echo nog steeds serieus moeten worden genomen.
Bij Verloskundigen Lelystad nemen we plotselinge buikpijn, bloedverlies of een ziek gevoel in de vroege zwangerschap altijd serieus. Voor verloskundige zorg in Lelystad betekent dit dat we niet alleen naar één echo kijken, maar ook naar je klachten, je bloedverlies, je voorgeschiedenis en hoe ziek je je voelt.
Lees ook meer over echo's tijdens je zwangerschap en wat je kunt verwachten bij de termijnecho.
Wanneer moet je direct bellen?
Bel direct je verloskundige, huisarts, huisartsenpost of gynaecoloog bij hevige buikpijn, eenzijdige buikpijn die erger wordt, bloedverlies met pijn, schouderpijn, duizeligheid, flauwvallen, bleek zien, zweten, hartkloppingen of het gevoel dat je echt niet goed wordt. Wacht dan niet af tot de volgende controle.
Bel 112 als je flauwvalt, bijna flauwvalt, ernstige plotselinge buikpijn hebt, suf of grauw wordt, of als je omgeving merkt dat je snel achteruitgaat. Dat geldt ook als je al een echo hebt gehad waarop een zwangerschap in de baarmoeder te zien was.
Wat gebeurt er als er verdenking is?
Bij verdenking op een buitenbaarmoederlijke of heterotope zwangerschap is snelle beoordeling nodig. Meestal gebeurt dat met een echo, lichamelijke beoordeling en soms bloedonderzoek. Als er sprake is van een gescheurde eileider of veel inwendig bloedverlies, is behandeling in het ziekenhuis nodig.
De behandeling hangt af van je situatie, hoe stabiel je bent, de plek van de zwangerschap buiten de baarmoeder en of er ook een zwangerschap in de baarmoeder is. Dit is altijd specialistische zorg. Een blog kan daarin geen persoonlijk behandeladvies geven.
Wat als je bloedverlies hebt maar geen hevige pijn?
Bloedverlies in de vroege zwangerschap komt regelmatig voor en betekent niet automatisch dat het misgaat. Toch is het verstandig om te overleggen, zeker als je ook buikpijn hebt, eerder een buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebt gehad, vruchtbaarheidsbehandeling hebt gehad of je niet gerust voelt.
Heb je een positieve test maar nog geen klachten? Dan hoef je door dit onderwerp niet ineens bang te worden. Lees eventueel ook positieve zwangerschapstest maar geen klachten voor rustige uitleg over de eerste weken.
Conclusie: zeldzaam, maar belangrijk om te herkennen
Een heterotope zwangerschap is zeldzaam, maar kan gevaarlijk zijn als de zwangerschap buiten de baarmoeder scheurt. De belangrijkste les is dat een zwangerschap in de baarmoeder op echo veel geruststelling geeft, maar hevige klachten niet mag wegpoetsen.
Bij Verloskundigen Lelystad willen we dat je liever één keer te vroeg belt dan te laat bij klachten die niet kloppen. Deze blog is informatief en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Neem bij twijfel altijd contact op met je eigen verloskundige, huisarts, huisartsenpost of gynaecoloog.
Blijf op de hoogte!
Volg Verloskundigen Lelystad op social media voor praktische informatie, nieuws uit de praktijk en een kijkje achter de schermen.
Neem zorg voor jezelf en je kleintje.
Met lieve groeten,
Verloskundigen Lelystad